AMALANG
park etnoarcheologiczny

AMALANG
Gród i osada pruska na „Górze Czarownic”
na terenie Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku

IDEA

Park etnoarcheologiczny „Amalang” swoją koncepcję opiera z jednej strony na wynikach badań archeologicznych wczesnośredniowiecznych zespołów obronnych i osadniczych oraz kultowych funkcjonujących na terenie ziem pruskich, z drugiej zaś strony na studiach porównawczych dotyczących życia codziennego ludów bałtyjskich, słowiańskich ale i germańskich (Sasów). Brak wyczerpującego materiału rodzimego wymaga jednak sięgnięcia do szerokich analogii kulturowych, co jest możliwe dzięki głębokim pokrewieństwom zarówno form życia zbiorowego jak tez sposobów eksploatacji środowiska oraz elementów kultury duchowej.
Realizacja parku „Amalang” będzie naturalną kontynuacją kultywowania tradycji kulturowych ziem pruskich, których znakomitym przykładem jest funkcjonujący już od stulecia Skansen Etnograficzny w Olsztynku.

LOKALIZACJA

Lokalizacja pruskiego zespołu osadniczego (gród, osada rzemieślnicza oraz miejsce kultu pogańskiego) w rejonie tzw. Góry Czarownic usytuowanej na obszarze Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku (uznawanej dotąd jako grodzisko pruskie) jest nieprzypadkowa. Tamże bowiem istniała wcześniej, co dowodzą wyniki badań archeologicznych prowadzonych przez ekspedycję Stowarzyszenia PRUTHENIA istniejącego przy Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim, osada obronna kultury kurhanów zachodniobałtyjskich z ok. 400/300 l. przed Chrystusem. Amalang zostanie sytuowany na Wzgórzu Czarownic – gdzie powstanie rekonstrukcja dwuczłonowego grodu pruskiego, na południe od niego zlokalizowany zostanie tzw. Święty gaj – miejsce kultu pogańskiego z XI-XIII w., zaś na północ od grodu osada rzemieślnicza – gdzie odbywać się będą prezentacje z zakresu archeologii doświadczalnej, festyny i zajęcia edukacyjne dla młodzieży szkolnej w ramach lekcji „żywej historii”.

PLANY REALIZACJI

Realizacja AMALANGU planowana jest na kilka etapów. W pierwszym z nich postanie osada rzemieślnicza na mniejszej górce, na której usytuowanie zostanie ogrodzonych płotem plecionkowym 8-9 wolnostojących obiektów osadniczych: kuchnia bałtyjska, półziemianka, warsztaty ciesielski, bursztynnicy, skórniczy, tkacki, garncarski, kamieniarski, kowalski, hutniczy. Wszystkie zbudowane zostaną zgodnie ideą wyników badań archeologicznych – w konstrukcji szkieletowej, plecionkowej, słupowej - z wykorzystaniem kamieni, gliny, drewna, trzciny, słomy, darni, wikliny i innych naturalnych surowców z jakich korzystali plemiona przed tysiącem lat. W drugim etapie powstanie ośrodek kultowy tzw. Święty Gaj, gdzie zlokalizowane zostaną rzeźby i kamienne ołtarze pogańskie – tamże odbywać się będą widowiska dawnych obrzędów i zwyczajów jakie przetrwały w tradycji ustnej i pisanej oraz w różnego rodzaju festynach, pokazach i rekonstrukcjach historycznych.
W trzecim etapie, po przeprowadzeniu badań archeologicznych, powstanie dwuczłonowy gród pruski, z zabudową dookolną, palisadą oraz wieżą mieszkalno-obronną. Gród z osadą podgrodową połączony będzie drewnianym pomostem i bramami.

Opr. Dr Kazimierz Grążawski
UWM w Olsztynie