Badania archeologiczne w Bezławkach

Zamek w Bezławkach jest jedynym zachowanym przykładem strażnicy krzyżackiej wznoszonej na puszczańskich rubieżach państwa zakonnego. Na kartach historii zaistniał jako rezydencja litewskiego księcia Świdrygiełły, spiskującego tu przeciw Witoldowi i Jagielle. Z dotychczasowych badań wiadomo już, że został wzniesiony około 1377 r. Założenie obronne składa się z domu i dużego dziedzińca otoczonego murem na planie regularnego czworoboku, z basztami w narożach i półbasztami w partiach środkowych. Jest to najmniejsza forma krzyżackiego założenia obronnego. Po wielkiej wojnie 1409-1411 zamek stracił znaczenie militarne, a budynek zaadaptowano na kościół przekształcony w 1583 r. w świątynię protestancką. Wokół niej założono funkcjonujący do czasów współczesnych cmentarz. Fakt ten sprawił, że budowla wraz z otoczeniem przetrwała do naszych czasów niemal w całości. Największe zniszczenia dokonały się w drugiej połowie XX w. i stan ten trwa nadal.

Projekt ma na celu opracowanie wyników badań terenowych prowadzonych z ramienia Instytutu Archeologii UG w Gdańsku od 2008 r. Badaniami kieruje dr Arkadiusz Koperkiewic. Pionierskie i prowadzone na niewielką skalę prace przyniosły interesujące rezultaty. Okazało się, że nieaktualne są dotychczasowe propozycje rekonstrukcji bryły i funkcji tych obiektów występujące w literaturze przedmiotu. Krytyce poddane zostały efektowne lecz nieprawdziwe wizualizacje Konrada Steinbrechrta. W trakcie prowadzenia prac zidentyfikowano oryginalne, średniowieczne, drewniane elementy konstrukcyjne, pozwalające precyzyjnie datować budowę tego zamku. Odsłonięto prawdopodobnie przejazd bramny, ślady budynku przyległego do ściany zamku i zachowane pod nim krypty. Pozyskano także szereg zabytków ruchomych, w tym militariów i serii brakteatów. W 2010 r. przeprowadzono eksperymentalne pomiary bryły zamku naziemnym skanerem laserowym 3D. Starano się także wykorzystać możliwości skanera do dokumentacji struktur zalegających w poziomie oraz profili wykopów zawierających relikty architektury i lica murów. Wykonywano także pomiary geodezyjne i uzupełniano mapy terenu. Działania te stały się zachętą do skoncentrowania wysiłku na wykonaniu analiz i dokumentacji z zastosowaniem metod nieinwazyjnych. Zebrany dotychczas zakres danych i wykonana dokumentacja stwarzają na tym etapie możliwość wykonania prawidłowej rekonstrukcji pierwotnego założenia w wersji cyfrowej. Odkrycie w 2010 r., związanego chronologicznie z zamkiem, cmentarzyska średniowiecznego i pozyskanie całej serii numizmatów w niezakłóconych kontekstach kulturowych sprawia, że mamy do czynienia z jedynym rozpoznanym w takim stopniu kompleksem wsi pruskiej.

W roku 2012 r. projekt Bezławki zyskał wsparcie w postaci grantów finansowanych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, których celem było wykonanie badań nieinwazyjnych (geofizycznych, termowizyjnych oraz skaningu 3D), opracowań specjalistycznych i przygotowanie publikacji.

W lipcu 2012 r. prowadzono także praktyki studenckie na cmentarzysku. Prace były wspierane przez Urząd Miasta i Gminy Reszel oraz towarzystwo Pruthenia. W badaniach czynny udział wzięli członkowie towarzystwa i studenci historii UWM w Olsztynie: Grzegorz Pepłowski, Damian Grzelak, Joanna Sokal, Sandra Chodkowska i …

Arkadiusz Koperkiewicz

Ten wpis został opublikowany w kategorii wpisy. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.